بچه‌ها بايد بدانند كه پدرانشان نيز در منجلاب اجتماع غريق دست و پا زننده‌اى بيش نيستند و چنان‌كه همهء بچه‌ها به غلط مىپندارند ، پدرانشان راستى راستى هم از عهدهء همه كارى برنمىآيند و زورشان نهايت به زنانشان مىرسد . خلاصهء كلام و نكتهء دوم ، بايد جهان‌بينى دقيقى به بچه داد ، معيارى به او داد كه بتواند مسائل گوناگون اخلاقى و اجتماعى را در شرايط و موقعيتهاى دگرگون‌شوندهء دايمى و گوناگون اجتماعى ، ارزيابى كند . مىدانيم كه مسائل اخلاقى از چيزهايى نيستند كه ثبات دايمى داشته باشند . آنچه يكسال پيش خوب بود ، ممكن است دو سال بعد بد تلقى شود . كارى كه در ميان يك قوم يا طبقهء اجتماعى ، اخلاقى است ممكن است در ميان قوم و طبقهء ديگرى ، ضد اخلاق محسوب شود . در خانواده‌اى كه پدر همهء درآمد خانواده را صرف عياشى و خوشگذرانى و قماربازى مىكند و هيچ اثر تغييردهنده‌اى در اجتماع ندارد و يا سد راه تحول اجتماعى است ، بچه ملزم نيست مطيع و راستگو و بىسروصدا باشد و افكار و عقايد پدر را عينا قبول كند . . . ادبيات كودكان نبايد فقط مبلّغ « محبت و نوعدوستى و قناعت و تواضع » از نوع اخلاق مسيحيت باشد . بايد به بچه گفت كه به هر آنچه و هركه ضد بشرى و غير انسانى و سد راه تكامل تاريخى جامعه است كينه ورزد و اين كينه بايد در ادبيات كودكان راه باز كند . تبليغ اطاعت و نوعدوستى صرف ، از جانب كسانى كه كفهء سنگين ترازو مال آنهاست ، البته غير منتظره نيست ، اما براى صاحبان كفهء سبك ترازو هم ارزشى ندارد . » « 1 » نظر بهرنگى دربارهء ادبيات و فولكلور آذربايجان « ما هرگز نمىتوانيم خدمات عظيم تودهء مردم را كه به تكامل معنوى نوع بشر كرده‌اند ، نديده بگيريم . ماكسيم گوركى نويسندهء معروف مىنويسد : « توده مردم نه‌تنها آن نيرويى است كه ارزشهاى مادى را توليد مىكند ، همچنين منبع ثمربخش و پايان‌ناپذير ارزشهاى معنوى است . » تودهء مردم نخستين شاعران و فيلسوفان و ستايش‌كنندگان زيبايى و زندگى هستند . فرهنگ و علم همواره از كار و كوشش خلافهء تودهء مردم تغذيه مىكند . بسيارى از بزرگترين دانشمندان و نويسندگان و هنرمندان و ديگر چهره‌هاى برجستهء فرهنگ بشرى

--> ( 1 ) . نقل از مجلهء نگين ، ارديبهشت 47 ، مقالهء بهرنگى دربارهء كتاب آواى نوگلان .